Pszczoły i my #PoczytajMY o pszczołach

W przestrzeni medialnej coraz więcej słyszymy doniesień o szczególnym połączeniu pszczelej pracy z  naszym życiem. Ale czy faktycznie ich obecność albo nieobecność wpływa na jakość naszego życia?

To pszczela sprawka!

Okazuje się, że wcale nie trzeba codziennie jeść miodu, aby mieć coś wspólnego z pszczołami! Jeżeli codziennie jesz jabłko czy pomidora, to jego powstanie bezpośrednio zawdzięczasz pracy pszczół! Pszczoły zapylają kwiaty, z których następnie powstaje owoc, gotowy do spałaszowania. Podobnie dzieje się w przypadku truskawek, jagód, borówek, gruszek i śliwek. Sałatę, marchewkę, brokuły i inne warzywa również zawdzięczamy pszczołom, które potrzebne są pośrednio do produkcji nasion. Nasion tych roślin nie jemy, tylko części liści (sałata), korzenia (marchew), kwiatów (brokuły). Pszczoły zapylają również bawełnę, z których produkowane jest większość ubrań, w tym także noszone dzisiaj przez każdego – dżinsy. Produkty pszczele (takie jak miód czy propolis) stosowane są szeroko w kosmetyce. Nie wspominając o tym, że sam miód jest wspaniałym dodatkiem do kanapek czy naturalnym zamiennikiem cukru białego.

Pszczoły i mięso?

Pszczoły w dość nieoczywisty sposób uczestniczą w produkcji mięsa lub mleka. Zapylają lucernę i koniczynę, by w ten sposób rośliny mogły rozsiewać dużo swoich nasion na polach. Stanowią one główny pokarm pasących się na pastwiskach krów i innych hodowlanych zwierząt. W ten sposób takie małe owady stanowią ważną część ekosystemu.

Niełatwe życie pszczół

Niestety wiele jednak wskazuje na to, że współczesne warunki nie są korzystne dla pszczół. Od lat 60. XX wieku obserwuje się coraz większe wymieranie pszczół. Pierwsze ich masowe wyginięcie zaobserwowano w Stanach Zjednoczonych, określa się to mianem CCD (ang. Colony Collapse Disorder), czyli zespołem masowego ginięcia pszczoły miodnej. To zjawisko charakteryzuje się nagłym zmniejszeniem wielkości kolonii. Wyobraźmy sobie, że pszczoły robotnice, które wylatują z ula do szukania pożywienia, nie wracają do niego, co więcej znikają bez śladu! Larwy pozostawiane są bez opieki i bez pożywienia – kolejne pokolenie pszczół umiera. Okazuje się, że w latach 2006-2007 na całym kontynencie Ameryki Północnej wyginęła 1/3 wszystkich pszczół. W 2008 roku kryzys dotarł do Europy. W Polsce, w niektórych regionach kraju nie przeżywa zimy nawet 30% rodzin pszczelich[1]

Znaleźć przyczynę

Nie jest łatwe określić konkretne powody, dlaczego pszczoły masowo giną. Wśród wielu czynników „Z Kujawskim pomagamy pszczołom” wymienia:

  • skażenie środowiska,
  • nieumiejętne stosowanie w rolnictwie chemii;
  • choroby pszczół;
  • zmiany klimatyczne,
  • transport pszczół,
  • intensyfikacja rolnictwa,
  • zmiany w strukturze przestrzennej wsi i miast.

Przyczyną może być także brak różnorodnych źródeł pokarmu. Dzisiaj rolnicy uprawiają na polach tylko jeden gatunek rośliny, wiąże się to z wysoką specjalizacją w rolnictwie. Nawet jeśli roślina ta wytwarza nektar, to pszczoły mogą zbierać go tylko w porze kwitnienia, czyli najwyżej przez klika tygodni w roku.

Czy możemy uratować pszczoły?

Wydaje się nam, że ratunek dla pszczół jest prawie niemożliwy. Trudno jest zmienić obowiązujące w rolnictwie trendy lub powstrzymać zmiany klimatyczne. Wyzwania można długo wymieniać. Jednak wbrew pozorom w swojej okolicy możemy uczynić bardzo wiele zupełnie niewielkim kosztem! Świat zmienia się od małych kroków! Zapraszamy Was do stworzenia w Waszej okolicy Miejsca Przyjaznego Pszczołom!

MPP

Co to jest? Miejsce Przyjazne Pszczołom (MPP) jest niewielką przestrzenią (doniczka, rabatka), w której rosną rośliny dobre dla pszczół, czyli takie, które wytwarzają nektar. Wśród nich możecie odnaleźć krzewy takie jak agrest czy malina, drzewa: jabłoń, lipę, śliwę, zioła takie jak bazylia, luczyk, mięta pieprzowa, rozmaryn czy popularne kwiaty polne i ogrodowe: chaber, malwa, dzwonek, rumianek. Pełną  listę możecie odnaleźć pod tym linkiem: http://www.pomagamypszczolom.pl/program/wp-content/uploads/2017/03/lista-roslin-przyjaznych-pszczolom.pdf. W akcji „PoczytajMY o...pszczołach” Kluby sieją nagietka lekarskiego, nachyłka barwierskiego i onętka kosmosa ze względu na różne okresy kwitnienia tych kwiatów, dzięki czemu pszczoły mogą mieć dostęp do pożywienia przez dłuższy czas.  Warto o tym pomyśleć, zakładając MPP. Terminy zakwitania roślin odszukacie tutaj: http://www.pomagamypszczolom.pl/program/wp-content/uploads/2017/03/terminy-kwitnienia-ro%C5%9Blin-przyjaznych-pszczolom.pdf .

Jak to zrobić? – krok po kroku

  1. Skrzyknij znajomych, przyjaciół, rodzinę i opowiedz im o akcji!
  2. Wspólnie zastanówcie się, jaką przestrzeń sąsiedzką, przyszkolną, możecie zagospodarować. Pamiętajcie, aby teren był raczej dobrze nasłoneczniony.
  3. Wskażcie miejsce, gdzie dokładnie należy zasiać nasiona: czy jest to donica, czy rabatka, czy tacka, kuweta, wielodonica itp.
  4. Zaopatrzcie się w nasiona, dostępne w sklepie ogrodniczym (także online) – pamiętajcie, żeby przy wyborze kierować się terminami kwitnienia roślin!
  5. Przeczytajcie dokładne sugestie zasiania, które umieszczone są na saszetce z nasionami.
  6. Wsypcie ziemię do pojemników. Dobrze jest delikatnie zmoczyć ziemię przed samym sianiem, dzięki czemu podłoże „lekko osiądzie”, a my będziemy mieli większą kontrolę nad umieszczaniem nasion.
  7. Umieśćcie nasiona na głębokość od 0,5 do 3 cm, w odstępach. Jeśli korzystamy z wielodoniczek lub kubeczków, to do jednego pojemnika wkładamy taką ilość nasion, aby roślinki nie przytłaczały się nawzajem.
  8. Nasiona przykrywamy ziemią.
  9. Posadzone nasiona podlewamy, ale dość oszczędnie – nie żałujemy wody, ale nie chcemy ich nadmiernie przelać.
  10. Codziennie doglądajcie roślin, pamiętając o ich podlewaniu. Najlepiej wyznaczyć codzienne dyżury między sobą.
  11. Po założeniu Miejsca Przyjaznego Pszczołom, zróbcie razem zdjęcie i zarejestrujcie swoje MPP na stronie: http://www.pomagamypszczolom.pl/application/zglos-miejsce .

Pszczela edukacja

Bardzo ważne jest budowanie klimatu uczenia się wokół tematyki związanej z pszczołami. Dobrze już od najmłodszych lat wzrastać w poczuciu, że pszczoły są bardzo ważnym elementem naszego ekosystemu. Powstaje też coraz więcej publikacji i materiałów edukacyjnych, które mogą być przydatne i które można wykorzystać przy okazji zajęć dydaktycznych lub wychowawczych. Możecie skorzystać z gotowego scenariusza lub materiałów związanych z akcją „PoczytajMY o… pszczołach” dostępnych pod tym linkiem: https://poczytajmy.ceo.org.pl/aktualnosci/aktualnosci-pszczoly/scenariusz . Inną ciekawą propozycją jest pakiet edukacyjny Ośrodka Działań Ekologicznych „Źródła” stworzonych z okazji Dnia Pszczół (obchodzonego 8 sierpnia): http://www.ekokalendarz.pl/kategoria/swieta/dzien-pszczol/ . Warto też zajrzeć do poradnika „Zostań pszczelim bohaterem, zostań pszczelą bohaterką”, przygotowanym przez Fundację Greenpeace: http://www.greenpeace.org/poland/PageFiles/524633/Poradnik_Projekt_pszczola.pdf . W pszczelej edukacji najważniejsze jest – moim zdaniem – podkreślać, jak ważną rolę w naszym życiu pełnią pszczoły oraz jak prostymi sposobami możemy je ochraniać.

Martyna Paczkowska

Źródła obrazów:

https://pixabay.com/pl/krowa-trawa-pole-gospodarstwa-1031017/

https://www.facebook.com/ZKujawskimPomagamyPszczolom/photos/a.235713896442084.78460.233326846680789/1652465611433565/?type=3&theater   

https://pixabay.com/pl/pszczo%C5%82a-w-podej%C5%9Bciu-pszczo%C5%82a-apis-209145/ 

https://www.facebook.com/ZKujawskimPomagamyPszczolom/photos/a.235713896442084.78460.233326846680789/1652465398100253/?type=3&theater  

 


[1] Takie dane przytacza „Z Kujawskim pomagamy pszczołom” na stronie internetowej: http://www.pomagamypszczolom.pl/program/wszystko-o-pszczolach/ .